Zou jij nog gaan werken als je een miljoen had?

Joost van DIeën 28-8-2018 13:21
Categorieën: Columns


Als je een werkend bestaan leidt, kan aan het einde van je zomervakantie zomaar de ultieme million dollar question bij je opkomen. Namelijk: hoe zou het zijn die staat van puur vrij zijn -vakantie dus- te continueren, omdat je niet meer hoeft te werken? Bijvoorbeeld na het, letterlijk, winnen van een miljoen of wat in de loterij?

In De Volkskrant van afgelopen zaterdag stond een, lichtelijk naar komkommer ruikend, artikel van Sander van Walsum met de titel Werk, we willen niet zonder (al denkt u van wel)  waarin uiteen wordt gezet hoe er in de afgelopen decennia over werk is gedacht, hoe dit is veranderd, en welke plek werk inneemt in de huidige samenleving.

De strekking van het verhaal is dat voor veel mensen werk toch een heel belangrijke pijler van het bestaan is, ondanks dat het niet altijd zo wordt ervaren. Vooral na een vakantie, als op maandagmorgen het laatste vrijheidssymbool, de vakantiebaard er aan moet gaan geloven, omdat plaats gemaakt moet worden voor het strak georganiseerde ‘normale leven’. Oh, de frisse tegenzin die dan opstijgt vanuit de Vinex-wijken! 

Al decennia wordt in navolging van de econoom John Maynard Keynes voorspeld dat een werkweek van gemiddeld zo’n 15 uur de nieuwe norm gaat worden. Het bijkomstige arbeidsluwe bestaan wordt door menigeen als een Walhalla voorgesteld. Met name de voorstanders van het basisinkomen worden er blij van.

Zij schetsen een samenleving waarin iedereen tevreden is, omdat er naast de ultra korte werkweek zo veel tijd over is voor dingen die de mensen écht leuk vinden. Mooi toch! Toch is er tot op heden bar weinig van terecht gekomen.

Van Walsum stelt dat dit is omdat wij niet zonder kunnen. Het arbeidsethos lijkt toch een tandje strakker in ons ingebed dan men altijd heeft gedacht. Net zoals geluk alleen echt gevoeld kan worden als het ook wel eens tegen zit kan je alleen bij gratie van werk ook praten van vakantie en vrije tijd. Het is yin en yang.

“Zou jij nog gaan werken als je een miljoen had?” is bovendien een vraag die iedereen anders zal beantwoorden. Bij bevlogen wetenschappers die hun leven in het teken stellen van de zoektocht naar een levensreddend medicijn zal de gedachte niet eens opkomen. Maar voor een kantoormedewerker die gebukt gaat onder een zware werklast, opgejaagd door een tirannieke manager, is de keuze snel gemaakt.

Als ik naar mezelf kijk, ik koester mijn vrije tijd en vakantie als geen ander. Toch kan ik me er grotendeels in vinden dat, zoals Van Walsum zegt, werk een welkom ritme in het leven biedt. Wat te doen als je financieel geheel onafhankelijk bent? Blijven werken? Vrijwilligerswerk gaan doen wanneer het jou uitkomt? Of toch je spullen pakken en op een tropisch eiland gaan zitten? Het lijkt me een moeilijke keuze.

Een tropisch eiland klinkt aanlokkelijk, maar ik denk dat het luieren je ook wel de keel uit gaat hangen na een poosje. Thuis blijven en niks doen terwijl vrienden en familie wel aan het werk zijn lijkt me ook niet echt een fijne situatie.

Zelfs denk ik dat een kortere werkweek niet zal bijdragen tot een vreugdevoller bestaan. Zodra de 15-urige werkweek een feit is, treedt er binnen de kortste keren een gewenning op. En vervolgens gaan mensen als vanouds weer klagen over werk…

Werkstress heeft niet zozeer te maken met het aantal uren dat je werkt, meer met de impact van werk op jouw leven. Een hersenchirurg die één operatie per week aflevert en de rest van de tijd doorbrengt met luieren kan net zo veel stress ervaren van die ene operatie als een ober die zestig uur per week dertig volle tafels moet bedienen.

Waar het op neer komt is dat werk voor veel mensen belangrijk is en blijft. Iedereen moet hierin zijn eigen weg vinden en een gezonde mix van werk en privé creëren. Hoewel er veel geklaagd wordt, en we een vakantie als iets hemels ervaren, hebben we arbeid -betaald of onbetaald- toch nodig.

Al met al is het een goede zaak dat ik niet aan loterijen mee doe.

Joost van Dieën
Op persoonlijke titel geschreven




Reageer