Het einde voor de Wet Investeren in Jongeren (WIJ) is in zicht. Per 1 januari 2012 vloeit de wet die de bijstandspopulatie tot 27 jaar via een werk- en/of leeraanbod weer naar de arbeidsmarkt moet geleiden, terug in de Wet Werk en Bijstand (WWB). De systematiek van de WIJ is volgens het kabinet nog te vrijblijvend. Met de Wet Werken naar Vermogen (WWnV) in het vooruitzicht, moet de huidige wetgeving worden aangescherpt.

De regering ondersteunt nog altijd het uitgangspunt van de WIJ; het doen van een werk- en/of leeraanbod voor jongeren als voorwaarde voor een (bijstands)inkomen. Maar, zo valt te lezen in de Memorie van Toelichting, de huidige systematiek is te vrijblijvend en laat ruimte voor een "afwachtende houding van jongeren. De WIJ legt gemeenten de plicht op om iedere jongere onder de 27 jaar aan te spreken op de eigen verantwoordelijkheid zelf werk te zoeken. De regering gaat op die weg verder en scherpt de wetgeving aan."

Huishoudensinkomen
De WIJ wordt per 1 januari 2012 heropgenomen in de WWB, de regeling waar deze wet per 1 juli 2009 uit is verzelfstandigd. Deze operatie is nodig, zo stelt het kabinet, om meer eigen verantwoordelijkheid voor jongeren in hun zoektocht naar werk te waarborgen. Daarbij wordt de partnertoets uit de WWB in de plannen van het kabinet vervangen door een toets op het inkomen van het gehele huishouden, inkomsten van minderjarige kinderen uitgesloten. Een aparte regeling voor jongeren tot 27 jaar heeft geen zin meer. Hun inkomen wordt, voor zover zij nog thuis komen, straks meegerekend in dit huishoudensinkomen.

Zelf zoeken
Om de jongere meer eigen verantwoordelijkheid te geven in de zoektocht naar werk, heeft het kabinet besloten hen eerst zelfstandig vier weken naar een baan te laten zoeken, voordat zij zich kunnen melden bij het UWV. De jongere moet in die vier weken niet alleen zoeken naar een baan, ook moet hij de mogelijkheden van een reguliere opleiding zelfstandig onder de loep nemen. Als kan worden aangetoond dat de jongere "aantoonbare inspanningen heeft gepleegd om werk te vinden of terug te keren naar school", zonder positief resultaat, dan pas kan ontstaat een aanspraak op de inkomensvoorziening.

Wordt geen "aantoonbare inspanning" geleverd, is er geen recht op een uitkering. "Hiermee onderstreept de regering dat stilzitten geen optie is", valt in de Memorie van Toelichting te lezen.

Gezinsbijstand
De tweede aanpassing, het voorschrijven van een gezamenlijke aanvraag tot bijstand voor het hele gezin, maakt het dat alle gezinsleden onder hetzelfde regime moeten vallen. Er wordt geen inkomensvoorziening per apart gezinslid meer verstrekt, maar gezinnen krijgen recht op gezinsbijstand ter hoogte van de huidige norm voor gehuwden op grond van de WWB. Het heeft geen zin meer om een apart regime voor jongeren tot 27 jaar in de lucht te houden.

Tegenprestatie
Daarbij wordt de verplichting tot het leveren van een tegenprestatie voor bijstandsgerechtigden in de WWB verscherpt. Met het oog op de nieuwe Wet Werken naar Vermogen, die per 1 januari 2013 het levenslicht moet zien, zal "in de bijstand daarom een wettelijke plicht tot tegenprestatie naar vermogen komen".

WIJ
De Wet Investeren in Jongeren zag half 2009 het levenslicht. De wet moest een nieuw en effectief middel zijn in de strijd tegen jeugdwerkloosheid en moest een plek voor jongeren (met een achterstand op de arbeidsmarkt) op de werkvloer verankeren.